De overwegingen van het Gerechtshof zijn: 
 

• Is er sprake van gelijke gevallen?

• Zo ja, is er een objectieve en redelijke rechtvaardiging om de aangewezen rechtspersonen en natuurlijke personen ongelijk te behandelen?
   

Het Hof vindt dat de enkele omstandigheid dat de doelomschrijving statutair is vastgelegd niet voldoende is om de zekerheid te waarborgen dat deze doelen ook worden nageleefd. Toezicht op het onderhoud van monumentenpanden vindt zowel plaats bij natuurlijke personen als bij rechtspersonen. De regels inzake controle voor aangewezen rechtspersonen kunnen worden toepast op natuurlijke personen, zodat het Gerechtshof heeft besloten dat ook natuurlijke personen in aanmerking komen voor de vrijstelling. Er is onvoldoende rechtvaardiging voor de ongelijke behandeling. Een koper bespaart hierdoor 6% op de aankoopprijs van zijn monumentenwoning.

De staatssecretaris heeft op 10 Juni 2009 bekend gemaakt dat er geen beroep in cassatie wordt ingesteld tegen deze uitspraak. In plaats daarvan zal het Ministerie de overdrachtsbelasting evalueren. Met terugwerkende kracht tot 1 mei 2009 is goedgekeurd dat de vrijstelling toepassing vindt voor rechtspersonen (die niet langer aangewezen hoeven te zijn) en natuurlijke personen. Let wel op dat er bij onherroepelijke voldoeningen op aangifte niet wordt teruggekomen.

Verder is goedgekeurd dat onder bepaalde voorwaarden de monumentenvrijstelling van toepassing is als de verkregen onroerende zaak nog niet de status van monumentenpand heeft verkregen.

De mogelijke uitkomsten van de evaluatie zijn naar onze mening:
 

• Het afschaffen van de gehele vrijstelling (voor zowel rechtspersonen als natuurlijke personen), of

• Natuurlijke personen en rechtspersonen dienen een aanvraag in te dienen om een bepaalde status te verkrijgen alvorens een vrijstelling kan worden toepast, vergelijkbaar met de ANBI status bij de giftenaftrek in de inkomstenbelasting. 

Voor deze opties geldt dat er in elk geval een nieuw wetsvoorstel noodzakelijk is.